Charter Document - 03580023
| Charter Number: | 03580023 |
|---|---|
| Cartulary Title: | Charters of the New Minster, Winchester |
| Charter Language: | Latin |
| Charter Origin: | Royal |
| Charter Type(s): | Foundation |
| Date: | 0966 |
| Date type: | Internal, A.D. |
| Resource Link(s): |
eSawyer (S 745) |
Charter:
Eadgar rex hoc priuilegium nouo edidit monasterio ac omnipotenti Domino eiusque genitrici Marie eius laudans magnalia concessit Incipit carta priuilegii Edgari benignissimi principis concessa nouo monasterio Wyntonie quod modo Hyda appellatur cuius rubrica sic cancellatur Edgar rex hoc priuilegium nouo edidit monasterio ac omnipotenti Domino eiusque genitrici Marie eius laudans magnalia concessit Px Omnipotens totius machina conditor ineffabili pietate uniuersa mirifice moderatur que condidit Qui coa eterno uidelicet uerbo quadam ex nichilo edidit quadam ex informi subtilis artifex propagauit materia Angelica quippe creatura ut informis materia nullis rebus existentibus diuinitus formata luculento resplenduit uultu Male pro dolor libero utens arbitrio contumaci arrogans fastu creatori uniuersitatis famulari dedignans semetipsum creatori equiperans eternis baratri incendiis cum suis complicibus demersus iugi merito cruciatur miseria Hoc itaque themate totius sceleris peccatum exorsum est Quare hominem condidit et quid ei commisit I Euacuata namque polorum sede et eliminata tumidi fastus spurcitia summus totius bonitatis arbiter lucidas celorum sedes non sine cultore passus torpere formatis ex informi materia diuersarum rerum speciebus hominem tandem ex limo conditum uite spiraculo ad sui formauit similitudinem Cui uniuersa totius cosmi superficie condita subiciens seipsum suosque posteros sibi subiecit quatenus eius exsecutura posteritas angelorum suppleret numerum celorum sedibus superbia turgente detrusum Qualiter in paradiso sine crimine conuersatus sit II Qui paradisi ace uoluptatis amenitate locatus nullius rei patiebatur dispendium sed ei totius mundi ad uotum subpeditabat facultas Totius namque bonitatis ubertate fruenti nulla ei res infesta resistebat Quippe altithrono deuote obsequenti creatura cuncta famulabatur subiecta Fruebatur letabundus creatoris tripudio et angelorum alacriter utebatur consortio Non eum corporalis debilitabat inbecillitas nec animi affligebat anxietas Non typo leuis raptabatur superbie sed suo se coniungens auctori humilis pollebat mirifice Non eum inanis tumidum uexabat gloria sed deuotum creatoris magnificabat memoria Non inuidia eum alieno torquebat profectu sed caritatis iugiter letabatur amplexu Non ira cruciabatur infestus sed caritatis tranquillitate leniebatur patientissimus Non eum tristitia merore deiciebat sed gaudii spiritalis spe pollente florebat Non auaritia nimium incitabatur cupidus sed dapsilitatis studio exercebatur largissimus Non illicito massicus delectabatur edulio sed parcitate contentus licito utebatur cibario Non luxuria eum stimulabat nefaria sed continentia competens constringebat ad premia Omnium policrates uirtutum cunctis carens aduersis omnibus florens prosperis rite pollebat ingenuus Quomodo celum sine morte conscendere confidebat et diabolus inuidus ne ascenderet impediebat III Qui prole ad numerum patrata superbientium angelorum uniuersa comitante prosapia sine loeto gustato ligni uetiti fructu ethereos eterne beatitudinis suggestus triuiatim cum Domino regnans conscendere Macrobius confidebat Inuidus igitur hoc animaduertens zabulus nimia perculsus inuidia rimari callide uersutus coeperat quibus insidiis ne ad tantam inmunis conscenderet gloriam sub dolus deciperet Pro nichilo forte ducens concessa illicita nimium allubescendo laudans mulierem ammodum fragilem pellexit Que sui detrimenti minime contenta uirum muliebriter uictum blande suasionibus delinitum exili heu malo gustato sibi similem faciens perdidit Quomodo in hac miseria omnibus priuati uirtutibus deiciuntur tandemque cataclismate demuntur IIII Utrique tandem prefatis priuati donariis paradisi eliminati metis in presentis vita erumna miserrimi deiciuntur Contemnentes conditorem a cunctis insequuntur creatis Uita desiit mors inoleuit Uirtutum caterua recedente uitiorum cumulus successit Succedente nepotum prosapia successit cumulata criminum collegio uniuersi cum suis scelerebis cataclismate demti tandem octo utriusque sexus reseruatis tabescendo deficiunt Uitiis copiose surgentibus conditor se hominem fecisse indoluit Postremo misericors mortalibus ut pollicitus est succurrit Quomodo Christus natus sua nos passione redemit ac celos conscendere fecit V Stella emicuit matutina que suo radio mundi tenebras fugaret Fausta resplenduit Maria cuius utero uirginali Christus ineffabiliter editus peccatorum tenebras mediator clementissimus demsit Uiguit Christus uirtutibus plenus incanduit Iudea ingenti rancore repleta Carnem suscipiens pro nobis pati uoluit Quod eius permissu infelix audacter compleuit Iudea Ligno quippe perditum ligni scandens gabulum genus redemit humanum Uniuersas namque hominum demon nationes ludificando insultans iure ut mandati transgressorum possidens morte multabat perpetua Surgens uero a mortuis ultorem tropheo crucis deuicit predam de perfidi leonis ore tulit secumque super ethera uehens supernis angelorum coetibus consociauit ut cum eo communi contubernio fruentes bonitate perspicui uirtutum omnium ubertate referti expertes peccati omni contagione priuati sine fine post diem iudicii restauratis corporibus exultantes regnarent Hanc precipuam sine dubio gloriam credentibus qui trinitatis ueraque unitatis fidem bonis insudantes operibus sectantur pollicitus non credentibus supplicium minatus eternum perpetuis baratri incendiis iustissime spopondit De beniuolo regis meditamine VI Hinc ego Eadgar diuina fauenta gratia totius Albionis basileus rimari magnopere coeperam quid operum studio exercerem ut ad tantam gloriam perueniens Christi sanctorumque eius celo collocatus contubernio coronatus fruerer tantamque inferni miseriam deuitarem Instigante etenim Domini clementia occurrit animo ut ipse criminibus cessarem cunctis adque bonis operibus insistens forma factus gregi quosque nostri regminis gubernamine degentes lucri facerem Quosdam igitur suasionibus inuitans ad premia quosdam terroribus compellens ad gloriam bona edificans mala ut Domino faciente potui dissipaui Scriptum quippe per Hieremiam memini prophetam Ecce constitui te super gentes et super regna ut euellas et destruas et disperdas et dissipes et edifices et plantes Talibus igitur exhortatus doctrinis quibus nos Dominus per prophetam clementer ammonuit agens Christo faciente in terris quod ipse iuste egit in celis extricans uidelicet Domini cultura criminum spurcitias uirtutum semina sedulus agricola inserui Qua ratione clericos eliminans monachos collocauit VII Timens ne eternam incurrerem miseriam si adepta potestate non facerem quod ipse qui operatur omnia que in celo uult et in terra suis exemplis iustus examinator innotuit uitiosorum cuneos canonicorum e diuersis nostri regminis coenobiis Christi uicarius eliminaui Quod nullis mihi intercessionibus prodesse poterant sed potius ut beatus ait Gregorius iusti uindictam iudicis prouocarent qui uariis uitiorum neuis contaminati non agentes que Deus iubendo uolebat omnia que nolebat rebelles faciebant auidus inquisitor aduertens gratos Domino monachorum cuneos qui pro nobis incunctanter intercederent nostri iuris monasteriis deuotus hilariter collocaui Quod Sancti Spiritus gratia compunctus abbatem et monachos in nouo constituit monasterio VIII Hac itaque ratione Sancti Spiritus actactus flamine locum Domini mundans Wintaniensis ecclesie noui monasterii arcisterium nostro saluatori eiusque genitrici semper uirgini Marie et omnibus apostolis cum ceteris sanctis dicatum restauraui Sciens scriptum consentientes et facientes pari constringuntur pena rebelliones omnipotentis uoluntati obuiantes possessionem Domini usurpare non sustinens clericos lasciuientes repuli ac ueros Dei cultores monachico gradu fungentes qui pro nostris nostrorumque inibi quiescentium excessibus sedulo intercederent seruitio quo eorum intercessionibus nostri regminis status uigeret munitus abbatem Christo cooperante eligens altithrono subiectus illic deuote ordinaui Hoc subnixe efflagitans deposco ut quod in suis egi hoc agat in mihi ab ipso conlatis scilicet aduersarios nostros deiciens amicos sublimando prouehat ut inimicos sancte Dei ecclesie deprimens amicos eius monachos uidelicet beatificans iustificaui De illorum anathemate qui monachis insidiantur VIIII Si autem qualibet occasione diabolo instigante contigerit ut fastu superbientes arrogantie deiecti canonici monachorum gregem quem ego uenerans cum pastore in Dei constitui possessione deicere insidiando uoluerint agatur de eis et de omnibus qui quolibet munere cecati iuuamen eis impenderint quod actum est de angelis superbientibus et de protoplasto diaboli fraude seducto ut paradisi uidelicet limitibus sublimibusque regni celorum sedilibus eiecti cum his qui Domini famulatum aspernentes contemserunt barathri incendiis detrusi iugi crucientur miseria Nec inde euulsi se glorientur euasisse tormenta sed cum Iuda Christi proditore eiusque complicibus Acharonte conglutinati frigore stridentes feruore perusti letitia priuati merore anxii catenis igneis compediti lictorum metu perculsi scelerum memoria confusi totius bonitatis recordatione semoti eterno lugubres punientur cruciatu Item de anathemate insidiantium X Qui autem iam predictos noui Uintaniensis ecclesie cenobii monachos uel quoslibet eiusdem ordinis nostro regmine degentes e monasteriis que uitiorum spurcitias expurgans Iesu Christo Domino nostro uicto demone adquisiui eliminare presumens uoluerit anathema sit et eadem maledictione qua Cain parricida qui fratrem suum Abel stimulante inuidia liuidus interemit mastigia addictus est sine termino teneatur obnoxius atque in Dei persecutione continuo perseuerans in hac uita nullum dignitatis adquirat honorem nec in futuro sine miseria umquam persistat sed eum Annanie et Saphire una Stix porrigine heiulantem crucians complectatur De benedictione monachos uenerantium XI Quicumque pretitulatos monachos bonis quibuslibet locupletans ditare uoluerit creator cuncti tenens clementer eos eorumque progeniem totius ubertate prosperitatis hic et in futuro seculo ditando locupletet Scriptis decenter eorum in libro uite nominibus cum Christo portionem in celorem habitaculis habeant qui monachos suos quos nostris congregatos temporibus possidet uel uerbis uel factis sanctitatis studio honorauerint Quales et qualiter monachi in hoc monasterio conuersentur XII Regulares igitur monachi non seculares in prefato Christo comite degentes monasterio regule moribus obtemperent Patres uenerantes spiritales sanctorum patrum imitentur exempla nil agentes nisi quod communis monasterii regula uel maiorum demonstrauerit norma A secularibus igitur pompis remoti toto nisu corporis custodiant et anime castitatem Humilitatis studio pollentes corpus parsimonia uigore munientes alacri constringant animo Ciuium conuiue intra urbem perpetuo interdictu fieri erubescant In ciuitate degentes in refectorio pompaticas lasciuasque secularium delicias ut melancoliam aporiantes licitis caritatiui utantur cibariis Extra refectorium autem minime nisi domo infirmorum egroti decubuerint edentes licite que iussi fuerint Sacri summique ordinis hospites si ratio exigerit et peregrini ordinati longo terrarum spatio uenientes ad abbatis mensam in refectorio cautissime inuitentur Laicis in hospitio condecens exhibeatur humanitas Et monachorum quispiam manducandi uel bibendi cum eis secundum patrum decreta licentiam non habeat In refectorio autem edendi causa uel bibendi non introducantur Pauperes ut Christus ingenti cordis suscipiantur tripudio De abbatum electione XIII Diuinarum studio scripturarum luculentissime eruditi orationum frequentia assidue occupati caritatis amplexu letissimi fidei exercitio promtissimi spe prouehente sincerissimi pace concorditer fixi omniumque uirtutum flore decorati ad finem usque coeptum tante bonitatis initium Christo iuuante perducentes eadem gloriosi fruantur libertate quam beatus patronus Benedictus omnibus regule precepto subiectis instituit Scilicet ut post abbatis obitum tunc temporis regentis abbatem ex eadem ordinent congregatione quem sibi omnis concors congregatio siue pars quamuis minima congregationis salubriori elegerit consilio Qualiter rex abbatem et monachos uenerantes muniat XIIII Reges itaque quicumque nostri fuerint successores nullam extraneam personam ius tirannidis super monachos exercentem imponant ne forte Deus eos damnans et regno deponat et uite Electum uero a fratribus Christi uicarium dignanter suscipiant eumque caritatis igne succensi locupletando uenerentur Iuuamen in quantum indiguerit Christi amore conpuncti alacriter impendant Mutuo namque confortati iuuamine in nullo a regule preceptis discordantes Domini gregem non mercenarii sed pastores fidissimi luporum rictibus eximentes intrepidi defendant Qualiter abbas et monachi regem a demonum temptatione eripiant XV Abbas autem armis succinctus spiritalibus monachorum cuneo hinc inde uallatus carismatum celestium rore perfusus aerias demonum expugnans uersutias regem omnemque sui regminis clerum Christo cuius uirtute dimicant iuuante a rabida hostium persecutione inuisibilium sollerter spiritus gladio defendens fidei scuto subtili protegens tutamine robusto prelians triumpho miles eripiat inperterritus Qualiter rex abbatem et monachos ab hominum persecutione defendat XVI Rex itidem terrenus celestis castra regis fortissimo roborans munimine armis secularibus uisibiles expugnans aduersarios hostiumque rabiem seuientium ad nihilando deiciens conditoris sui pascua gregemque sollicita inexpugnabilis tueatur custodia quatinus ad uite brauium perueniens eternis tripudians fruatur bonis que nec oculus uidere aliquatenus potuit humanus nec in hominis cor ullatenus ascendit que preparauit Deus diligentibus se De monastice possessionis libertate XVII Sint prefati monasterii rura omnisque monachorum possessio in rebus magnis uel modicis internis uel externis in urbanis uel suburbanis prediis campis pratis pascuis siluis molendinis riuulorum cursibus eterna libertate in Christi nomine eiusque genetricis ditata Quod nullus secularium monasterii possessionem inlicite usurpet XVIII Secularium quispiam ausu temerario ius tirannidis non in Christi cultura presumtuosus exerceat Non minuat instigante diabolo quod Sancti Spiritus instinctu tam a me quam a predecessoribus meis necnon a catholicis utriusque sexus hominibus largiflua concessum est dapsilitate De benedictione augentium XVIIII Augenti tribuat rerum cunctarum opifex tranquillum uite presentis excursum longeuam instantis temporis uitam futuram eternae beatitudinis talionem Sufficientem uictualium ubertatem interminabile prosperitatis augmentum copiosum uirtutum omnium iuuamen De maledictione minuentium XX Minuentem perpetua possideat miseria In Domini manens persecutione eius genitricis sanctorumque omnium incurrat offensam Presentis uite aduersitas illi semper eueniat Nulla ei bonitatis accidat prosperitas Omnia eius peculia inimici uastantes diripiant In futuro autem eterni miserrimum cum edis in sinistra positum damnent cruciatus si non satisfactione emendauerit congrua quod in Domini usurpans detraxit censura Quibus modis secularibus obtemperent et quod nullius reatus hoc Domini priuilegium minuere ualeat XXI Tribus tantummodo causis secularibus obtemperent preceptis rata uidelicet expeditione pontis arcisue constructione alias eterna ditati glorientur libertate Reatus quippiam si incitante demone seductus uel abbas uel fratrum aliquis fragiliter quod absit contraxerit iustitia purgante secundum regule preceptum abolitus damnetur maneatque prefate munificentie libertas altithrono per nostram humilitatem oblata ad monachorum usus gratuite sibi famulantium inuiolabilis eterna libertate iocunda quia Deus qui hanc priuilegii largifluam donationem locumque cum uniuersa monachorum familia ruraque omnia sacro subiecta coenobio possidet numquam reatum commisit nec ullo unquam tempore committet Sit igitur prefata libertas eterna quia Deus libertatis possessor eternus est Quotiens et quare in anni circulo hoc fratribus legatur priuilegium Anno incarnationis dominice dcccclxvi scripta est huius priuilegii singrapha his testibus consentientibus quorum inferius nomina ordinatim caraxantur + Ego Eadgar diuina largiente gratia Anglorum basileus hoc priuilegii donum nostro largiens redemtori locoque eius sanctissimo primus omnium regum monachorum inibi collegium constituens manu propria signum agiae crucis imprimens confirmaui + Ego Dunstan Dorobernensis ecclesie archiepiscopus largifluam beniuoli regis donationem uenerans crucis signaculo corroboraui + Ego Eadmund clito legitimus prefati regis filius crucis signaculum infantili florens etate propria indidi manu + Ego Eadweard eodem rege clito procreatus prefatam patris munificentiam crucis signo consolidaui + Ego Ælfðryð legitima prefati regis coniunx mea legatione monachos eodem loco rege annuente constituens crucem inpressi + Ego Eadgifu predicti regis aua hoc opus egregium crucis taumate consolidaui + Ego Oscytyl Eboracensis ecclesie archiepiscopus confirmaui + Ego Aðelwold ecclesie Wintoniensis episcopus regis gloriosissimi beniuolentiam abbatem mea altum mediocritate et alumnos quos educaui illi commendans crucis signaculo benedixi + Ego Ælfstan Lundoniensis ecclesie pontifex consolidaui + Ego Osulf episcopus confirmaui + Ego Oswold episcopus consignaui + Ego Alfwold episcopus consolidaui + Ego Byrehtelm episcopus confirmaui + Ego Aelfstan episcopus consolidaui + Ego Eadelm episcopus confirmaui + Ego Aðulf episcopus consignaui + Ego Wynsige episcopus confirmaui + Ego Æscwig abbas consolidaui + Ego Osgar abbas consignaui + Ego Ordbyriht abbas + Ego Ælfstan abbas + Ego Æðelgar primus huic loco abbas ordinatus Christo gubernante uigui + Ego Ælfhere dux Ego Ælfheah dux Ego Ordgar dux Ego Æðelstan dux + Ego Æðelwine dux Ego Beorhtnoð dux Ego Ælfwine minister Ego Byrhtferþ minister Ego Osweard minister + Ego Æþelweard minister Ego Ælfweard minister Ego Leofwine minister Ego Ælfwine minister Ego Wulfstan minister Omnes qui nominatim hoc priuilegio regis iussu descripti uidemur posteritatis nostre prosapiam subnixe deposcimus ut manuum nostrarum uadimonium Christi cruce firmatum nequaquam uiolantes irritum faciant si successorum quispiam temeritatis ausu uiolare presumserit corporis et sanguinis Iesu Christi participatione priuatus perpetua damnatus perditione anathema sit nisi diuino propitiante respectu ad humilem satisfactionem resipiscens conuersus fuerit
Markups
Diplomatics Markup:
Eadgar rex hoc priuilegium nouo edidit monasterio ac omnipotenti Domino eiusque genitrici Marie eius laudans magnalia concessit Incipit carta priuilegii Edgari benignissimi principis concessa nouo monasterio Wyntonie quod modo Hyda appellatur cuius rubrica sic cancellatur Edgar rex hoc priuilegium nouo edidit monasterio ac omnipotenti Domino eiusque genitrici Marie eius laudans magnalia concessit Px Omnipotens totius machina conditor ineffabili pietate uniuersa mirifice moderatur que condidit Qui coa eterno uidelicet uerbo quadam ex nichilo edidit quadam ex informi subtilis artifex propagauit materia Angelica quippe creatura ut informis materia nullis rebus existentibus diuinitus formata luculento resplenduit uultu Male pro dolor libero utens arbitrio contumaci arrogans fastu creatori uniuersitatis famulari dedignans semetipsum creatori equiperans eternis baratri incendiis cum suis complicibus demersus iugi merito cruciatur miseria Hoc itaque themate totius sceleris peccatum exorsum est Quare hominem condidit et quid ei commisit I Euacuata namque polorum sede et eliminata tumidi fastus spurcitia summus totius bonitatis arbiter lucidas celorum sedes non sine cultore passus torpere formatis ex informi materia diuersarum rerum speciebus hominem tandem ex limo conditum uite spiraculo ad sui formauit similitudinem Cui uniuersa totius cosmi superficie condita subiciens seipsum suosque posteros sibi subiecit quatenus eius exsecutura posteritas angelorum suppleret numerum celorum sedibus superbia turgente detrusum Qualiter in paradiso sine crimine conuersatus sit II Qui paradisi ace uoluptatis amenitate locatus nullius rei patiebatur dispendium sed ei totius mundi ad uotum subpeditabat facultas Totius namque bonitatis ubertate fruenti nulla ei res infesta resistebat Quippe altithrono deuote obsequenti creatura cuncta famulabatur subiecta Fruebatur letabundus creatoris tripudio et angelorum alacriter utebatur consortio Non eum corporalis debilitabat inbecillitas nec animi affligebat anxietas Non typo leuis raptabatur superbie sed suo se coniungens auctori humilis pollebat mirifice Non eum inanis tumidum uexabat gloria sed deuotum creatoris magnificabat memoria Non inuidia eum alieno torquebat profectu sed caritatis iugiter letabatur amplexu Non ira cruciabatur infestus sed caritatis tranquillitate leniebatur patientissimus Non eum tristitia merore deiciebat sed gaudii spiritalis spe pollente florebat Non auaritia nimium incitabatur cupidus sed dapsilitatis studio exercebatur largissimus Non illicito massicus delectabatur edulio sed parcitate contentus licito utebatur cibario Non luxuria eum stimulabat nefaria sed continentia competens constringebat ad premia Omnium policrates uirtutum cunctis carens aduersis omnibus florens prosperis rite pollebat ingenuus Quomodo celum sine morte conscendere confidebat et diabolus inuidus ne ascenderet impediebat III Qui prole ad numerum patrata superbientium angelorum uniuersa comitante prosapia sine loeto gustato ligni uetiti fructu ethereos eterne beatitudinis suggestus triuiatim cum Domino regnans conscendere Macrobius confidebat Inuidus igitur hoc animaduertens zabulus nimia perculsus inuidia rimari callide uersutus coeperat quibus insidiis ne ad tantam inmunis conscenderet gloriam sub dolus deciperet Pro nichilo forte ducens concessa illicita nimium allubescendo laudans mulierem ammodum fragilem pellexit Que sui detrimenti minime contenta uirum muliebriter uictum blande suasionibus delinitum exili heu malo gustato sibi similem faciens perdidit Quomodo in hac miseria omnibus priuati uirtutibus deiciuntur tandemque cataclismate demuntur IIII Utrique tandem prefatis priuati donariis paradisi eliminati metis in presentis vita erumna miserrimi deiciuntur Contemnentes conditorem a cunctis insequuntur creatis Uita desiit mors inoleuit Uirtutum caterua recedente uitiorum cumulus successit Succedente nepotum prosapia successit cumulata criminum collegio uniuersi cum suis scelerebis cataclismate demti tandem octo utriusque sexus reseruatis tabescendo deficiunt Uitiis copiose surgentibus conditor se hominem fecisse indoluit Postremo misericors mortalibus ut pollicitus est succurrit Quomodo Christus natus sua nos passione redemit ac celos conscendere fecit V Stella emicuit matutina que suo radio mundi tenebras fugaret Fausta resplenduit Maria cuius utero uirginali Christus ineffabiliter editus peccatorum tenebras mediator clementissimus demsit Uiguit Christus uirtutibus plenus incanduit Iudea ingenti rancore repleta Carnem suscipiens pro nobis pati uoluit Quod eius permissu infelix audacter compleuit Iudea Ligno quippe perditum ligni scandens gabulum genus redemit humanum Uniuersas namque hominum demon nationes ludificando insultans iure ut mandati transgressorum possidens morte multabat perpetua Surgens uero a mortuis ultorem tropheo crucis deuicit predam de perfidi leonis ore tulit secumque super ethera uehens supernis angelorum coetibus consociauit ut cum eo communi contubernio fruentes bonitate perspicui uirtutum omnium ubertate referti expertes peccati omni contagione priuati sine fine post diem iudicii restauratis corporibus exultantes regnarent Hanc precipuam sine dubio gloriam credentibus qui trinitatis ueraque unitatis fidem bonis insudantes operibus sectantur pollicitus non credentibus supplicium minatus eternum perpetuis baratri incendiis iustissime spopondit De beniuolo regis meditamine VI Hinc ego Eadgar diuina fauenta gratia totius Albionis basileus rimari magnopere coeperam quid operum studio exercerem ut ad tantam gloriam perueniens Christi sanctorumque eius celo collocatus contubernio coronatus fruerer tantamque inferni miseriam deuitarem Instigante etenim Domini clementia occurrit animo ut ipse criminibus cessarem cunctis adque bonis operibus insistens forma factus gregi quosque nostri regminis gubernamine degentes lucri facerem Quosdam igitur suasionibus inuitans ad premia quosdam terroribus compellens ad gloriam bona edificans mala ut Domino faciente potui dissipaui Scriptum quippe per Hieremiam memini prophetam Ecce constitui te super gentes et super regna ut euellas et destruas et disperdas et dissipes et edifices et plantes Talibus igitur exhortatus doctrinis quibus nos Dominus per prophetam clementer ammonuit agens Christo faciente in terris quod ipse iuste egit in celis extricans uidelicet Domini cultura criminum spurcitias uirtutum semina sedulus agricola inserui Qua ratione clericos eliminans monachos collocauit VII Timens ne eternam incurrerem miseriam si adepta potestate non facerem quod ipse qui operatur omnia que in celo uult et in terra suis exemplis iustus examinator innotuit uitiosorum cuneos canonicorum e diuersis nostri regminis coenobiis Christi uicarius eliminaui Quod nullis mihi intercessionibus prodesse poterant sed potius ut beatus ait Gregorius iusti uindictam iudicis prouocarent qui uariis uitiorum neuis contaminati non agentes que Deus iubendo uolebat omnia que nolebat rebelles faciebant auidus inquisitor aduertens gratos Domino monachorum cuneos qui pro nobis incunctanter intercederent nostri iuris monasteriis deuotus hilariter collocaui Quod Sancti Spiritus gratia compunctus abbatem et monachos in nouo constituit monasterio VIII Hac itaque ratione Sancti Spiritus actactus flamine locum Domini mundans Wintaniensis ecclesie noui monasterii arcisterium nostro saluatori eiusque genitrici semper uirgini Marie et omnibus apostolis cum ceteris sanctis dicatum restauraui Sciens scriptum consentientes et facientes pari constringuntur pena rebelliones omnipotentis uoluntati obuiantes possessionem Domini usurpare non sustinens clericos lasciuientes repuli ac ueros Dei cultores monachico gradu fungentes qui pro nostris nostrorumque inibi quiescentium excessibus sedulo intercederent seruitio quo eorum intercessionibus nostri regminis status uigeret munitus abbatem Christo cooperante eligens altithrono subiectus illic deuote ordinaui Hoc subnixe efflagitans deposco ut quod in suis egi hoc agat in mihi ab ipso conlatis scilicet aduersarios nostros deiciens amicos sublimando prouehat ut inimicos sancte Dei ecclesie deprimens amicos eius monachos uidelicet beatificans iustificaui De illorum anathemate qui monachis insidiantur VIIII Si autem qualibet occasione diabolo instigante contigerit ut fastu superbientes arrogantie deiecti canonici monachorum gregem quem ego uenerans cum pastore in Dei constitui possessione deicere insidiando uoluerint agatur de eis et de omnibus qui quolibet munere cecati iuuamen eis impenderint quod actum est de angelis superbientibus et de protoplasto diaboli fraude seducto ut paradisi uidelicet limitibus sublimibusque regni celorum sedilibus eiecti cum his qui Domini famulatum aspernentes contemserunt barathri incendiis detrusi iugi crucientur miseria Nec inde euulsi se glorientur euasisse tormenta sed cum Iuda Christi proditore eiusque complicibus Acharonte conglutinati frigore stridentes feruore perusti letitia priuati merore anxii catenis igneis compediti lictorum metu perculsi scelerum memoria confusi totius bonitatis recordatione semoti eterno lugubres punientur cruciatu Item de anathemate insidiantium X Qui autem iam predictos noui Uintaniensis ecclesie cenobii monachos uel quoslibet eiusdem ordinis nostro regmine degentes e monasteriis que uitiorum spurcitias expurgans Iesu Christo Domino nostro uicto demone adquisiui eliminare presumens uoluerit anathema sit et eadem maledictione qua Cain parricida qui fratrem suum Abel stimulante inuidia liuidus interemit mastigia addictus est sine termino teneatur obnoxius atque in Dei persecutione continuo perseuerans in hac uita nullum dignitatis adquirat honorem nec in futuro sine miseria umquam persistat sed eum Annanie et Saphire una Stix porrigine heiulantem crucians complectatur De benedictione monachos uenerantium XI Quicumque pretitulatos monachos bonis quibuslibet locupletans ditare uoluerit creator cuncti tenens clementer eos eorumque progeniem totius ubertate prosperitatis hic et in futuro seculo ditando locupletet Scriptis decenter eorum in libro uite nominibus cum Christo portionem in celorem habitaculis habeant qui monachos suos quos nostris congregatos temporibus possidet uel uerbis uel factis sanctitatis studio honorauerint Quales et qualiter monachi in hoc monasterio conuersentur XII Regulares igitur monachi non seculares in prefato Christo comite degentes monasterio regule moribus obtemperent Patres uenerantes spiritales sanctorum patrum imitentur exempla nil agentes nisi quod communis monasterii regula uel maiorum demonstrauerit norma A secularibus igitur pompis remoti toto nisu corporis custodiant et anime castitatem Humilitatis studio pollentes corpus parsimonia uigore munientes alacri constringant animo Ciuium conuiue intra urbem perpetuo interdictu fieri erubescant In ciuitate degentes in refectorio pompaticas lasciuasque secularium delicias ut melancoliam aporiantes licitis caritatiui utantur cibariis Extra refectorium autem minime nisi domo infirmorum egroti decubuerint edentes licite que iussi fuerint Sacri summique ordinis hospites si ratio exigerit et peregrini ordinati longo terrarum spatio uenientes ad abbatis mensam in refectorio cautissime inuitentur Laicis in hospitio condecens exhibeatur humanitas Et monachorum quispiam manducandi uel bibendi cum eis secundum patrum decreta licentiam non habeat In refectorio autem edendi causa uel bibendi non introducantur Pauperes ut Christus ingenti cordis suscipiantur tripudio De abbatum electione XIII Diuinarum studio scripturarum luculentissime eruditi orationum frequentia assidue occupati caritatis amplexu letissimi fidei exercitio promtissimi spe prouehente sincerissimi pace concorditer fixi omniumque uirtutum flore decorati ad finem usque coeptum tante bonitatis initium Christo iuuante perducentes eadem gloriosi fruantur libertate quam beatus patronus Benedictus omnibus regule precepto subiectis instituit Scilicet ut post abbatis obitum tunc temporis regentis abbatem ex eadem ordinent congregatione quem sibi omnis concors congregatio siue pars quamuis minima congregationis salubriori elegerit consilio Qualiter rex abbatem et monachos uenerantes muniat XIIII Reges itaque quicumque nostri fuerint successores nullam extraneam personam ius tirannidis super monachos exercentem imponant ne forte Deus eos damnans et regno deponat et uite Electum uero a fratribus Christi uicarium dignanter suscipiant eumque caritatis igne succensi locupletando uenerentur Iuuamen in quantum indiguerit Christi amore conpuncti alacriter impendant Mutuo namque confortati iuuamine in nullo a regule preceptis discordantes Domini gregem non mercenarii sed pastores fidissimi luporum rictibus eximentes intrepidi defendant Qualiter abbas et monachi regem a demonum temptatione eripiant XV Abbas autem armis succinctus spiritalibus monachorum cuneo hinc inde uallatus carismatum celestium rore perfusus aerias demonum expugnans uersutias regem omnemque sui regminis clerum Christo cuius uirtute dimicant iuuante a rabida hostium persecutione inuisibilium sollerter spiritus gladio defendens fidei scuto subtili protegens tutamine robusto prelians triumpho miles eripiat inperterritus Qualiter rex abbatem et monachos ab hominum persecutione defendat XVI Rex itidem terrenus celestis castra regis fortissimo roborans munimine armis secularibus uisibiles expugnans aduersarios hostiumque rabiem seuientium ad nihilando deiciens conditoris sui pascua gregemque sollicita inexpugnabilis tueatur custodia quatinus ad uite brauium perueniens eternis tripudians fruatur bonis que nec oculus uidere aliquatenus potuit humanus nec in hominis cor ullatenus ascendit que preparauit Deus diligentibus se De monastice possessionis libertate XVII Sint prefati monasterii rura omnisque monachorum possessio in rebus magnis uel modicis internis uel externis in urbanis uel suburbanis prediis campis pratis pascuis siluis molendinis riuulorum cursibus eterna libertate in Christi nomine eiusque genetricis ditata Quod nullus secularium monasterii possessionem inlicite usurpet XVIII Secularium quispiam ausu temerario ius tirannidis non in Christi cultura presumtuosus exerceat Non minuat instigante diabolo quod Sancti Spiritus instinctu tam a me quam a predecessoribus meis necnon a catholicis utriusque sexus hominibus largiflua concessum est dapsilitate De benedictione augentium XVIIII Augenti tribuat rerum cunctarum opifex tranquillum uite presentis excursum longeuam instantis temporis uitam futuram eternae beatitudinis talionem Sufficientem uictualium ubertatem interminabile prosperitatis augmentum copiosum uirtutum omnium iuuamen De maledictione minuentium XX Minuentem perpetua possideat miseria In Domini manens persecutione eius genitricis sanctorumque omnium incurrat offensam Presentis uite aduersitas illi semper eueniat Nulla ei bonitatis accidat prosperitas Omnia eius peculia inimici uastantes diripiant In futuro autem eterni miserrimum cum edis in sinistra positum damnent cruciatus si non satisfactione emendauerit congrua quod in Domini usurpans detraxit censura Quibus modis secularibus obtemperent et quod nullius reatus hoc Domini priuilegium minuere ualeat XXI Tribus tantummodo causis secularibus obtemperent preceptis rata uidelicet expeditione pontis arcisue constructione alias eterna ditati glorientur libertate Reatus quippiam si incitante demone seductus uel abbas uel fratrum aliquis fragiliter quod absit contraxerit iustitia purgante secundum regule preceptum abolitus damnetur maneatque prefate munificentie libertas altithrono per nostram humilitatem oblata ad monachorum usus gratuite sibi famulantium inuiolabilis eterna libertate iocunda quia Deus qui hanc priuilegii largifluam donationem locumque cum uniuersa monachorum familia ruraque omnia sacro subiecta coenobio possidet numquam reatum commisit nec ullo unquam tempore committet Sit igitur prefata libertas eterna quia Deus libertatis possessor eternus est Quotiens et quare in anni circulo hoc fratribus legatur priuilegium Anno incarnationis dominice dcccclxvi scripta est huius priuilegii singrapha his testibus consentientibus quorum inferius nomina ordinatim caraxantur +witness clause standard Ego Eadgar diuina largiente gratia Anglorum basileuswitness clause particulars hoc priuilegii donum nostro largiens redemtori locoque eius sanctissimo primus omnium regum monachorum inibi collegium constituens manu propria signum agiae crucis imprimens confirmaui +witness clause standard Ego Dunstan Dorobernensis ecclesie archiepiscopuswitness clause particulars largifluam beniuoli regis donationem uenerans crucis signaculo corroboraui +witness clause standard Ego Eadmund clito legitimus prefati regis filiuswitness clause particulars crucis signaculum infantili florens etate propria indidi manu +witness clause standard Ego Eadweard eodem rege clito procreatuswitness clause particulars prefatam patris munificentiam crucis signo consolidaui +witness clause standard Ego Ælfðryð legitima prefati regis coniunxwitness clause particulars mea legatione monachos eodem loco rege annuente constituens crucem inpressi +witness clause standard Ego Eadgifu predicti regis auawitness clause particulars hoc opus egregium crucis taumate consolidaui +witness clause standard Ego Oscytyl Eboracensis ecclesie archiepiscopuswitness clause particulars confirmaui +witness clause standard Ego Aðelwold ecclesie Wintoniensis episcopuswitness clause particulars regis gloriosissimi beniuolentiam abbatem mea altum mediocritate et alumnos quos educaui illi commendans crucis signaculo benedixi +witness clause standard Ego Ælfstan Lundoniensis ecclesie pontifexwitness clause particulars consolidaui +witness clause standard Ego Osulf episcopuswitness clause particulars confirmaui +witness clause standard Ego Oswold episcopuswitness clause particulars consignaui +witness clause standard Ego Alfwold episcopuswitness clause particulars consolidaui +witness clause standard Ego Byrehtelm episcopuswitness clause particulars confirmaui +witness clause standard Ego Aelfstan episcopuswitness clause particulars consolidaui +witness clause standard Ego Eadelm episcopuswitness clause particulars confirmaui +witness clause standard Ego Aðulf episcopuswitness clause particulars consignaui +witness clause standard Ego Wynsige episcopuswitness clause particulars confirmaui +witness clause standard Ego Æscwig abbaswitness clause particulars consolidaui +witness clause standard Ego Osgar abbaswitness clause particulars consignaui +witness clause standard Ego Ordbyriht abbaswitness clause particulars +witness clause standard Ego Ælfstan abbaswitness clause particulars +witness clause standard Ego Æðelgar primus huic loco abbas ordinatuswitness clause particulars Christo gubernante uigui +witness clause standard Ego Ælfhere dux Ego Ælfheah dux Ego Ordgar dux Ego Æðelstan duxwitness clause particulars +witness clause standard Ego Æðelwine dux Ego Beorhtnoð dux Ego Ælfwine minister Ego Byrhtferþ minister Ego Osweard ministerwitness clause particulars +witness clause standard Ego Æþelweard minister Ego Ælfweard minister Ego Leofwine minister Ego Ælfwine minister Ego Wulfstan ministerwitness clause particulars Omnes qui nominatim hoc priuilegio regis iussu descripti uidemur posteritatis nostre prosapiam subnixe deposcimus ut manuum nostrarum uadimonium Christi cruce firmatum nequaquam uiolantes irritum faciant si successorum quispiam temeritatis ausu uiolare presumserit corporis et sanguinis Iesu Christi participatione priuatus perpetua damnatus perditione anathema sit nisi diuino propitiante respectu ad humilem satisfactionem resipiscens conuersus fuerit
Names Markup:
Eadgar rex hoc priuilegium nouo edidit monasterio ac omnipotenti Domino eiusque genitrici Marie eius laudans magnalia concessit Incipit carta priuilegii Edgari benignissimi principis concessa nouo monasterio Wyntonie quod modo Hyda appellatur cuius rubrica sic cancellatur Edgar rex hoc priuilegium nouo edidit monasterio ac omnipotenti Domino eiusque genitrici Marie eius laudans magnalia concessit Px Omnipotens totius machina conditor ineffabili pietate uniuersa mirifice moderatur que condidit Qui coa eterno uidelicet uerbo quadam ex nichilo edidit quadam ex informi subtilis artifex propagauit materia Angelica quippe creatura ut informis materia nullis rebus existentibus diuinitus formata luculento resplenduit uultu Male pro dolor libero utens arbitrio contumaci arrogans fastu creatori uniuersitatis famulari dedignans semetipsum creatori equiperans eternis baratri incendiis cum suis complicibus demersus iugi merito cruciatur miseria Hoc itaque themate totius sceleris peccatum exorsum est Quare hominem condidit et quid ei commisit I Euacuata namque polorum sede et eliminata tumidi fastus spurcitia summus totius bonitatis arbiter lucidas celorum sedes non sine cultore passus torpere formatis ex informi materia diuersarum rerum speciebus hominem tandem ex limo conditum uite spiraculo ad sui formauit similitudinem Cui uniuersa totius cosmi superficie condita subiciens seipsum suosque posteros sibi subiecit quatenus eius exsecutura posteritas angelorum suppleret numerum celorum sedibus superbia turgente detrusum Qualiter in paradiso sine crimine conuersatus sit II Qui paradisi ace uoluptatis amenitate locatus nullius rei patiebatur dispendium sed ei totius mundi ad uotum subpeditabat facultas Totius namque bonitatis ubertate fruenti nulla ei res infesta resistebat Quippe altithrono deuote obsequenti creatura cuncta famulabatur subiecta Fruebatur letabundus creatoris tripudio et angelorum alacriter utebatur consortio Non eum corporalis debilitabat inbecillitas nec animi affligebat anxietas Non typo leuis raptabatur superbie sed suo se coniungens auctori humilis pollebat mirifice Non eum inanis tumidum uexabat gloria sed deuotum creatoris magnificabat memoria Non inuidia eum alieno torquebat profectu sed caritatis iugiter letabatur amplexu Non ira cruciabatur infestus sed caritatis tranquillitate leniebatur patientissimus Non eum tristitia merore deiciebat sed gaudii spiritalis spe pollente florebat Non auaritia nimium incitabatur cupidus sed dapsilitatis studio exercebatur largissimus Non illicito massicus delectabatur edulio sed parcitate contentus licito utebatur cibario Non luxuria eum stimulabat nefaria sed continentia competens constringebat ad premia Omnium policrates uirtutum cunctis carens aduersis omnibus florens prosperis rite pollebat ingenuus Quomodo celum sine morte conscendere confidebat et diabolus inuidus ne ascenderet impediebat III Qui prole ad numerum patrata superbientium angelorum uniuersa comitante prosapia sine loeto gustato ligni uetiti fructu ethereos eterne beatitudinis suggestus triuiatim cum Domino regnans conscendere Macrobius confidebat Inuidus igitur hoc animaduertens zabulus nimia perculsus inuidia rimari callide uersutus coeperat quibus insidiis ne ad tantam inmunis conscenderet gloriam sub dolus deciperet Pro nichilo forte ducens concessa illicita nimium allubescendo laudans mulierem ammodum fragilem pellexit Que sui detrimenti minime contenta uirum muliebriter uictum blande suasionibus delinitum exili heu malo gustato sibi similem faciens perdidit Quomodo in hac miseria omnibus priuati uirtutibus deiciuntur tandemque cataclismate demuntur IIII Utrique tandem prefatis priuati donariis paradisi eliminati metis in presentis vita erumna miserrimi deiciuntur Contemnentes conditorem a cunctis insequuntur creatis Uita desiit mors inoleuit Uirtutum caterua recedente uitiorum cumulus successit Succedente nepotum prosapia successit cumulata criminum collegio uniuersi cum suis scelerebis cataclismate demti tandem octo utriusque sexus reseruatis tabescendo deficiunt Uitiis copiose surgentibus conditor se hominem fecisse indoluit Postremo misericors mortalibus ut pollicitus est succurrit Quomodo Christus natus sua nos passione redemit ac celos conscendere fecit V Stella emicuit matutina que suo radio mundi tenebras fugaret Fausta resplenduit Maria cuius utero uirginali Christus ineffabiliter editus peccatorum tenebras mediator clementissimus demsit Uiguit Christus uirtutibus plenus incanduit Iudea ingenti rancore repleta Carnem suscipiens pro nobis pati uoluit Quod eius permissu infelix audacter compleuit Iudea Ligno quippe perditum ligni scandens gabulum genus redemit humanum Uniuersas namque hominum demon nationes ludificando insultans iure ut mandati transgressorum possidens morte multabat perpetua Surgens uero a mortuis ultorem tropheo crucis deuicit predam de perfidi leonis ore tulit secumque super ethera uehens supernis angelorum coetibus consociauit ut cum eo communi contubernio fruentes bonitate perspicui uirtutum omnium ubertate referti expertes peccati omni contagione priuati sine fine post diem iudicii restauratis corporibus exultantes regnarent Hanc precipuam sine dubio gloriam credentibus qui trinitatis ueraque unitatis fidem bonis insudantes operibus sectantur pollicitus non credentibus supplicium minatus eternum perpetuis baratri incendiis iustissime spopondit De beniuolo regis meditamine VI Hinc ego Eadgar diuina fauenta gratia totius Albionis basileus rimari magnopere coeperam quid operum studio exercerem ut ad tantam gloriam perueniens Christi sanctorumque eius celo collocatus contubernio coronatus fruerer tantamque inferni miseriam deuitarem Instigante etenim Domini clementia occurrit animo ut ipse criminibus cessarem cunctis adque bonis operibus insistens forma factus gregi quosque nostri regminis gubernamine degentes lucri facerem Quosdam igitur suasionibus inuitans ad premia quosdam terroribus compellens ad gloriam bona edificans mala ut Domino faciente potui dissipaui Scriptum quippe per Hieremiam memini prophetam Ecce constitui te super gentes et super regna ut euellas et destruas et disperdas et dissipes et edifices et plantes Talibus igitur exhortatus doctrinis quibus nos Dominus per prophetam clementer ammonuit agens Christo faciente in terris quod ipse iuste egit in celis extricans uidelicet Domini cultura criminum spurcitias uirtutum semina sedulus agricola inserui Qua ratione clericos eliminans monachos collocauit VII Timens ne eternam incurrerem miseriam si adepta potestate non facerem quod ipse qui operatur omnia que in celo uult et in terra suis exemplis iustus examinator innotuit uitiosorum cuneos canonicorum e diuersis nostri regminis coenobiis Christi uicarius eliminaui Quod nullis mihi intercessionibus prodesse poterant sed potius ut beatus ait Gregorius iusti uindictam iudicis prouocarent qui uariis uitiorum neuis contaminati non agentes que Deus iubendo uolebat omnia que nolebat rebelles faciebant auidus inquisitor aduertens gratos Domino monachorum cuneos qui pro nobis incunctanter intercederent nostri iuris monasteriis deuotus hilariter collocaui Quod Sancti Spiritus gratia compunctus abbatem et monachos in nouo constituit monasterio VIII Hac itaque ratione Sancti Spiritus actactus flamine locum Domini mundans Wintaniensis ecclesie noui monasterii arcisterium nostro saluatori eiusque genitrici semper uirgini Marie et omnibus apostolis cum ceteris sanctis dicatum restauraui Sciens scriptum consentientes et facientes pari constringuntur pena rebelliones omnipotentis uoluntati obuiantes possessionem Domini usurpare non sustinens clericos lasciuientes repuli ac ueros Dei cultores monachico gradu fungentes qui pro nostris nostrorumque inibi quiescentium excessibus sedulo intercederent seruitio quo eorum intercessionibus nostri regminis status uigeret munitus abbatem Christo cooperante eligens altithrono subiectus illic deuote ordinaui Hoc subnixe efflagitans deposco ut quod in suis egi hoc agat in mihi ab ipso conlatis scilicet aduersarios nostros deiciens amicos sublimando prouehat ut inimicos sancte Dei ecclesie deprimens amicos eius monachos uidelicet beatificans iustificaui De illorum anathemate qui monachis insidiantur VIIII Si autem qualibet occasione diabolo instigante contigerit ut fastu superbientes arrogantie deiecti canonici monachorum gregem quem ego uenerans cum pastore in Dei constitui possessione deicere insidiando uoluerint agatur de eis et de omnibus qui quolibet munere cecati iuuamen eis impenderint quod actum est de angelis superbientibus et de protoplasto diaboli fraude seducto ut paradisi uidelicet limitibus sublimibusque regni celorum sedilibus eiecti cum his qui Domini famulatum aspernentes contemserunt barathri incendiis detrusi iugi crucientur miseria Nec inde euulsi se glorientur euasisse tormenta sed cum Iuda Christi proditore eiusque complicibus Acharonte conglutinati frigore stridentes feruore perusti letitia priuati merore anxii catenis igneis compediti lictorum metu perculsi scelerum memoria confusi totius bonitatis recordatione semoti eterno lugubres punientur cruciatu Item de anathemate insidiantium X Qui autem iam predictos noui Uintaniensis ecclesie cenobii monachos uel quoslibet eiusdem ordinis nostro regmine degentes e monasteriis que uitiorum spurcitias expurgans Iesu Christo Domino nostro uicto demone adquisiui eliminare presumens uoluerit anathema sit et eadem maledictione qua Cain parricida qui fratrem suum Abel stimulante inuidia liuidus interemit mastigia addictus est sine termino teneatur obnoxius atque in Dei persecutione continuo perseuerans in hac uita nullum dignitatis adquirat honorem nec in futuro sine miseria umquam persistat sed eum Annanie et Saphire una Stix porrigine heiulantem crucians complectatur De benedictione monachos uenerantium XI Quicumque pretitulatos monachos bonis quibuslibet locupletans ditare uoluerit creator cuncti tenens clementer eos eorumque progeniem totius ubertate prosperitatis hic et in futuro seculo ditando locupletet Scriptis decenter eorum in libro uite nominibus cum Christo portionem in celorem habitaculis habeant qui monachos suos quos nostris congregatos temporibus possidet uel uerbis uel factis sanctitatis studio honorauerint Quales et qualiter monachi in hoc monasterio conuersentur XII Regulares igitur monachi non seculares in prefato Christo comite degentes monasterio regule moribus obtemperent Patres uenerantes spiritales sanctorum patrum imitentur exempla nil agentes nisi quod communis monasterii regula uel maiorum demonstrauerit norma A secularibus igitur pompis remoti toto nisu corporis custodiant et anime castitatem Humilitatis studio pollentes corpus parsimonia uigore munientes alacri constringant animo Ciuium conuiue intra urbem perpetuo interdictu fieri erubescant In ciuitate degentes in refectorio pompaticas lasciuasque secularium delicias ut melancoliam aporiantes licitis caritatiui utantur cibariis Extra refectorium autem minime nisi domo infirmorum egroti decubuerint edentes licite que iussi fuerint Sacri summique ordinis hospites si ratio exigerit et peregrini ordinati longo terrarum spatio uenientes ad abbatis mensam in refectorio cautissime inuitentur Laicis in hospitio condecens exhibeatur humanitas Et monachorum quispiam manducandi uel bibendi cum eis secundum patrum decreta licentiam non habeat In refectorio autem edendi causa uel bibendi non introducantur Pauperes ut Christus ingenti cordis suscipiantur tripudio De abbatum electione XIII Diuinarum studio scripturarum luculentissime eruditi orationum frequentia assidue occupati caritatis amplexu letissimi fidei exercitio promtissimi spe prouehente sincerissimi pace concorditer fixi omniumque uirtutum flore decorati ad finem usque coeptum tante bonitatis initium Christo iuuante perducentes eadem gloriosi fruantur libertate quam beatus patronus Benedictus omnibus regule precepto subiectis instituit Scilicet ut post abbatis obitum tunc temporis regentis abbatem ex eadem ordinent congregatione quem sibi omnis concors congregatio siue pars quamuis minima congregationis salubriori elegerit consilio Qualiter rex abbatem et monachos uenerantes muniat XIIII Reges itaque quicumque nostri fuerint successores nullam extraneam personam ius tirannidis super monachos exercentem imponant ne forte Deus eos damnans et regno deponat et uite Electum uero a fratribus Christi uicarium dignanter suscipiant eumque caritatis igne succensi locupletando uenerentur Iuuamen in quantum indiguerit Christi amore conpuncti alacriter impendant Mutuo namque confortati iuuamine in nullo a regule preceptis discordantes Domini gregem non mercenarii sed pastores fidissimi luporum rictibus eximentes intrepidi defendant Qualiter abbas et monachi regem a demonum temptatione eripiant XV Abbas autem armis succinctus spiritalibus monachorum cuneo hinc inde uallatus carismatum celestium rore perfusus aerias demonum expugnans uersutias regem omnemque sui regminis clerum Christo cuius uirtute dimicant iuuante a rabida hostium persecutione inuisibilium sollerter spiritus gladio defendens fidei scuto subtili protegens tutamine robusto prelians triumpho miles eripiat inperterritus Qualiter rex abbatem et monachos ab hominum persecutione defendat XVI Rex itidem terrenus celestis castra regis fortissimo roborans munimine armis secularibus uisibiles expugnans aduersarios hostiumque rabiem seuientium ad nihilando deiciens conditoris sui pascua gregemque sollicita inexpugnabilis tueatur custodia quatinus ad uite brauium perueniens eternis tripudians fruatur bonis que nec oculus uidere aliquatenus potuit humanus nec in hominis cor ullatenus ascendit que preparauit Deus diligentibus se De monastice possessionis libertate XVII Sint prefati monasterii rura omnisque monachorum possessio in rebus magnis uel modicis internis uel externis in urbanis uel suburbanis prediis campis pratis pascuis siluis molendinis riuulorum cursibus eterna libertate in Christi nomine eiusque genetricis ditata Quod nullus secularium monasterii possessionem inlicite usurpet XVIII Secularium quispiam ausu temerario ius tirannidis non in Christi cultura presumtuosus exerceat Non minuat instigante diabolo quod Sancti Spiritus instinctu tam a me quam a predecessoribus meis necnon a catholicis utriusque sexus hominibus largiflua concessum est dapsilitate De benedictione augentium XVIIII Augenti tribuat rerum cunctarum opifex tranquillum uite presentis excursum longeuam instantis temporis uitam futuram eternae beatitudinis talionem Sufficientem uictualium ubertatem interminabile prosperitatis augmentum copiosum uirtutum omnium iuuamen De maledictione minuentium XX Minuentem perpetua possideat miseria In Domini manens persecutione eius genitricis sanctorumque omnium incurrat offensam Presentis uite aduersitas illi semper eueniat Nulla ei bonitatis accidat prosperitas Omnia eius peculia inimici uastantes diripiant In futuro autem eterni miserrimum cum edis in sinistra positum damnent cruciatus si non satisfactione emendauerit congrua quod in Domini usurpans detraxit censura Quibus modis secularibus obtemperent et quod nullius reatus hoc Domini priuilegium minuere ualeat XXI Tribus tantummodo causis secularibus obtemperent preceptis rata uidelicet expeditione pontis arcisue constructione alias eterna ditati glorientur libertate Reatus quippiam si incitante demone seductus uel abbas uel fratrum aliquis fragiliter quod absit contraxerit iustitia purgante secundum regule preceptum abolitus damnetur maneatque prefate munificentie libertas altithrono per nostram humilitatem oblata ad monachorum usus gratuite sibi famulantium inuiolabilis eterna libertate iocunda quia Deus qui hanc priuilegii largifluam donationem locumque cum uniuersa monachorum familia ruraque omnia sacro subiecta coenobio possidet numquam reatum commisit nec ullo unquam tempore committet Sit igitur prefata libertas eterna quia Deus libertatis possessor eternus est Quotiens et quare in anni circulo hoc fratribus legatur priuilegium Anno incarnationis dominice dcccclxvidate scripta est huius priuilegii singrapha his testibus consentientibus quorum inferius nomina ordinatim caraxantur + Ego Eadgar diuina largiente gratia Anglorum basileus hoc priuilegii donum nostro largiens redemtori locoque eius sanctissimo primus omnium regum monachorum inibi collegium constituens manu propria signum agiae crucis imprimens confirmaui + Ego Dunstan Dorobernensis ecclesie archiepiscopus largifluam beniuoli regis donationem uenerans crucis signaculo corroboraui + Ego Eadmund clito legitimus prefati regis filius crucis signaculum infantili florens etate propria indidi manu + Ego Eadweard eodem rege clito procreatus prefatam patris munificentiam crucis signo consolidaui + Ego Ælfðryð legitima prefati regis coniunx mea legatione monachos eodem loco rege annuente constituens crucem inpressi + Ego Eadgifu predicti regis aua hoc opus egregium crucis taumate consolidaui + Ego Oscytyl Eboracensis ecclesie archiepiscopus confirmaui + Ego Aðelwold ecclesie Wintoniensis episcopus regis gloriosissimi beniuolentiam abbatem mea altum mediocritate et alumnos quos educaui illi commendans crucis signaculo benedixi + Ego Ælfstan Lundoniensis ecclesie pontifex consolidaui + Ego Osulf episcopus confirmaui + Ego Oswold episcopus consignaui + Ego Alfwold episcopus consolidaui + Ego Byrehtelm episcopus confirmaui + Ego Aelfstan episcopus consolidaui + Ego Eadelm episcopus confirmaui + Ego Aðulf episcopus consignaui + Ego Wynsige episcopus confirmaui + Ego Æscwig abbas consolidaui + Ego Osgar abbas consignaui + Ego Ordbyriht abbas + Ego Ælfstan abbas + Ego Æðelgar primus huic loco abbas ordinatus Christo gubernante uigui + Ego Ælfhere dux Ego Ælfheah dux Ego Ordgar dux Ego Æðelstan dux + Ego Æðelwine dux Ego Beorhtnoð dux Ego Ælfwine minister Ego Byrhtferþ minister Ego Osweard minister + Ego Æþelweard minister Ego Ælfweard minister Ego Leofwine minister Ego Ælfwine minister Ego Wulfstan minister Omnes qui nominatim hoc priuilegio regis iussu descripti uidemur posteritatis nostre prosapiam subnixe deposcimus ut manuum nostrarum uadimonium Christi cruce firmatum nequaquam uiolantes irritum faciant si successorum quispiam temeritatis ausu uiolare presumserit corporis et sanguinis Iesu Christi participatione priuatus perpetua damnatus perditione anathema sit nisi diuino propitiante respectu ad humilem satisfactionem resipiscens conuersus fuerit